OncoNL als katalysator voor toekomstbestendige oncologische zorg

‘Eigenlijk is Nederland te klein om oncologische zorg versnipperd te organiseren.’

• Met deze uitspraak vat Erna de urgentie samen die de drie nieuwe bestuursleden van OncoNL voelen. Want hoewel de Nederlandse oncologische zorg internationaal hoog staat aangeschreven, groeit het besef dat de uitdagingen van vandaag – en morgen – alleen gezamenlijk kunnen worden aangepakt.

Nieuwe behandelingen volgen elkaar razendsnel op. Kanker is vaker een chronische aandoening. Patiënten leven langer en vragen zorg die niet alleen medisch uitstekend is, maar ook passend, toegankelijk en mensgericht. Dat vereist intensieve samenwerking tussen ziekenhuizen, professionals in de eerste, tweede en derde lijn, onderzoekers en regionale netwerken.

Precies daar willen Henk-Jan, Hilde en Erna de komende jaren vanuit OncoNL aan bijdragen. En opvallend genoeg begint hun gezamenlijke verhaal op dezelfde plek: Groningen.

‘Groningen loopt als rode draad door onze verhalen’

De één promoveerde er op oncologisch onderzoek, de ander deed er immunologisch promotiewerk en nummer drie werd er opgeleid tot oncologieverpleegkundige. Symbolisch voor wat hen bindt: samenwerking, innovatie en de overtuiging dat vooruitgang ontstaat door kennis en mensen met elkaar te verbinden.

Voor Henk-Jan, ziekenhuisapotheker/klinisch farmacoloog en vicevoorzitter van de Raad van Bestuur van het LUMC, vormt oncologie al decennialang een constante in zijn loopbaan. ‘Innovaties, datavraagstukken en superspecialisatie kun je niet meer als individueel ziekenhuis organiseren’ zegt hij. ‘Dat móet in netwerkverband.’

Volgens Henk-Jan biedt netwerkzorg bovendien kansen om wetenschappelijke innovaties sneller beschikbaar te maken voor patiënten. ‘Het nieuwste van het nieuwste moet voor iedere patiënt bereikbaar zijn, ongeacht waar iemand wordt behandeld.’

‘1 + 1 wordt 3’

Voor Erna, manager van het Erasmus MC Kanker Instituut en voorzitter van de linking pins van de regionale oncologienetwerken, draait samenwerking uiteindelijk om betere zorg voor patiënten: ‘Waar je als patiënt ook in Nederland wordt behandeld, je moet kunnen vertrouwen op dezelfde hoogwaardige behandeling.’

Vanuit haar achtergrond als oncologieverpleegkundige benadrukt zij daarbij het belang van passende en multidisciplinaire zorg. ‘Steeds meer mensen leven langer met kanker. Dan gaat het niet alleen over specialistische behandeling, maar ook over verpleegkundige zorg, psychosociale ondersteuning en kwaliteit van leven.’

‘Niet macht of hiërarchie, maar vertrouwen’

Ook voor Hilde staat samenwerking centraal. Als bestuurder van ZGT ziet zij dagelijks hoe professionals tegen systeemgrenzen aanlopen. ‘Tegelijkertijd weten zorgprofessionals vaak precies wat nodig is voor de patiënt’ zegt ze. ‘Dan is het de vraag: hoe help je om barrières weg te nemen?’

Volgens Hilde ligt juist daarin de kracht van OncoNL. Niet als hiërarchische organisatie, maar als onafhankelijke verbinder tussen regionale netwerken, ziekenhuizen en landelijke partijen. ‘OncoNL heeft geen klassieke machtspositie – en juist dat is de kracht. Het maakt open gesprekken mogelijk vanuit inhoud, vertrouwen en gedeelde ambitie.’

Ze noemt OncoNL daarom treffend een katalysator: een organisatie die verbindingen legt tussen de regionale oncologienetwerken en daarmee landelijke slagkracht creëert.

‘De oncologie loopt hierin voorop’

Henk-Jan vindt dat Nederland trots mag zijn op wat er al bereikt is. Hij noemt de oncologie een voorbeeld voor andere medische disciplines. ‘De beroepsgroep van oncologen loopt enorm voorop in samenwerking. Kijk naar gezamenlijke richtlijnen en landelijke afspraken rondom nieuwe geneesmiddelen.’

Toch vraagt duurzame netwerkzorg volgens de bestuurders om meer dan alleen goede structuren. Uiteindelijk draait het om vertrouwen en gedeeld eigenaarschap. ‘Iedere instelling heeft een eigen historie, cultuur en belangen’, zegt Henk-Jan. ‘De uitdaging is om niet alleen vanuit het eigen instituut te denken, maar vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid.’

Positieve gezondheid als verbindende gedachte

Een terugkerend thema in het gesprek is positieve gezondheid: niet alleen kijken naar ziekte, maar juist ook naar wat voor patiënten nog wel mogelijk is. ‘Kanker is steeds meer een chronische aandoening geworden,’ zegt Dijstelbloem. ‘Dan gaat het ook over leren leven met ziekte en kwaliteit van leven.’

Die gedachte sluit volgens de bestuurders naadloos aan bij passende zorg: zorg die niet alleen technologisch hoogwaardig is, maar ook duurzaam en mensgericht georganiseerd blijft. En misschien is dát wel de belangrijkste boodschap van de drie nieuwe bestuursleden: toekomstbestendige oncologische zorg ontstaat niet binnen de muren van één instelling, maar juist in de kracht van verbinding, vertrouwen en gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Achtergrond

Henk-Jan Guchelaar is ziekenhuisapotheker en klinisch farmacoloog en vicevoorzitter van de Raad van Bestuur van het LUMC. Hij promoveerde in Groningen op een oncologisch onderwerp en was jarenlang betrokken bij de Commissie BOM (Beoordeling Oncologische Middelen). Daarnaast is hij actief binnen OncoWest.

Hilde Dijstelbloem is van oorsprong klinisch chemicus, bestuursvoorzitter ZGT en bestuurlijk actief binnen CCN Noordoost-Nederland en het ONZ-netwerk. Haar promotieonderzoek in Groningen richtte zich op immunologie en auto-immuunziekten. Positieve gezondheid en toegankelijke netwerkzorg vormen belangrijke thema’s in haar werk.

Erna Elfrink is manager van het Erasmus MC Kanker Instituut en medeoprichter/lid van dagelijks bestuur van het oncologienetwerk Concord. Zij begon haar loopbaan als oncologieverpleegkundige, gespecialiseerd in palliatieve zorg en pijnbestrijding, en vervulde diverse landelijke bestuursrollen binnen de oncologiezorg.